Hanneke van den Brink: "Een verpleegkundige wil zorgen, terwijl een coach juist het eigenaarschap bij de ander houdt"

Te veel willen zorgen is de valkuil van elke zorgverlener. Coachvaardigheden helpen om die te omzeilen, is de ervaring van kinderverpleegkundige en babyconsulent Hanneke van den Brink. Ook bij het begeleiden van de interactie tussen ouders en baby's drijven er alsmaar ijsbergen en wolkjes langs: "Ík bepaal niet wat ouders moeten doen, ik wil hén helpen hun eigen weg te vinden."

Hanneke van den Brink startte naast haar werk als kinderverpleegkundige in 2001 een eigen praktijk voor babymassage. "Al snel ontdekte ik dat mijn begeleiding verder ging dan alleen leren masseren. Ouders zitten met vragen en twijfels. Als hun baby bijvoorbeeld in het ziekenhuis heeft gelegen, moeten ze wennen aan het ouderschap en zijn ze onzeker als hun baby veel huilt of slecht slaapt. Het masseren brengt ook veel teweeg aan gevoelens." Hanneke verbreedde haar scope en profileerde zich als babyconsulent. Samen met Marjolein van der Weide richtte ze in 2006 Bebibalansa op, een netwerk voor babyconsulenten.
Hanneke raakte wel eens in de knoop met die rolverschuiving van verpleegkundige naar babyconsulent: "Ik merkte dat ouders soms gewoon slecht luisteren. Of ik ervoer te veel afhankelijkheid van mij als deskundige. En ik voelde, zag of hoorde wel eens iets wat ik dan niet durfde te benoemen. Misschien voelde ik het wel verkeerd, en ze zouden kwaad kunnen worden! Soms kwam ik ook moeilijk to the point. Kijk, ondersteuning en praktische tips geven is één ding, maar coaching is wat anders. En eigenlijk doen we dat als babyconsulenten ook: ík bepaal niet wat ouders moeten doen, ik wil hén helpen hun eigen weg te vinden."

Verrijkende ontdekkingstocht

Dat sloot goed aan bij visie van SchoolvoorCoaching, waar ze aanklopte voor een specifieke scholing om meer over die coachende rol te leren. "Niet om me ouderschapscoach te noemen, maar om handvatten te krijgen en ouders meer te kunnen bieden. Daarnaast geeft zo'n training je als babyconsulent een meerwaarde ten opzichte van bijvoorbeeld de wijkverpleegkundige. Met coachvaardigheden kunnen we ons beter profileren." SchoolvoorCoaching ontwierp een speciaal op babywerkers toegesneden driedaagse training Coachingsvaardigheden. Aan de pilot deden zes Bebibalansa-consulenten mee en zes professionals van Stichting Babywerk (onder meer een kinderfysiotherapeut, een consultatiebureauarts en een neonatologieverpleegkundige).
"Voor mij was het een leuke en verrijkende ontdekkingstocht. De combinatie van theorie en veel samen oefenen met coachmethodes was erg leerzaam. Een verpleegkundige wil zorgen, terwijl een coach juist het eigenaarschap bij de ander houdt. Die term ‘eigenaarschap' was een bevestiging van iets wat ik in mijn werk al voelde. Ik sta hier, denk mee, spiegel, maar de ouders bepalen hoe zij verder gaan. Ik ga nu dus ook anders het gesprek in. Als dat niet oplevert wat ik of de ouder verwachtte, dan zie ik dit niet meer altijd als mijn verantwoordelijkheid."

Lachen om de wolkjes

"Tijdens de training hebben we erg gelachen om het benoemen van ‘wolkjes'. In de weken tussen de trainingsdagen hadden we onderling veel mailcontact. Als iemand achter de woorden in een mail iets ontwaarde, kwam er meteen een mail terug met ‘ik zie een wolkje'. Ik kon dat ook meteen oefenen in de praktijk. Als een moeder bijvoorbeeld heel gehaast overkomt en tegelijkertijd moppert dat haar kind onrustig is, kun je benoemen wat je zélf ervaart in de interactie met de moeder. Misschien herkent ze dat dan ook in de interactie tussen haar en haar baby. De training heeft ons handvatten gegeven om juist de crux, de oorzaak waarom iets niet gaat zoals ouders wensen, nu veel concreter te benoemen zonder dat het zwaar wordt. Die wolkjes en het eigenaarschap zijn echte eyeopeners geweest, vooral ook het oefenen om daarmee om te leren gaan. We kregen duidelijkheid over communicatie en lichaamstaal, en welke lagen van de ijsberg onder de waterlijn zitten."
Een goede tip bleek ook het teruggaan naar het hier-en-nu. "We nemen altijd een uitgebreide anamnese af vanaf de zwangerschap. Als er veel pijn zit bij ouders over die periode, blijven ze daar soms in hangen. Dat is een valkuil in mijn werk. In plaats van daar in mee te gaan, leerden we om het gesprek terug te leiden naar het hier-en-nu."

Reader onder handbereik

"Ik kon aan het einde van de eerste dag vol theorie bijna geen gesprek meer voeren door al die informatie. Maar onze coach Petra de Bruijn heeft er tijdens de volgende twee dagen echt voor gezorgd dat we de spontaniteit weer terugkregen. De training heb ik ook ervaren als coaching voor mezelf. Je kunt immers niet een ander coachen als je niet weet hoe dat bij jezelf werkt. Wanneer ga ik me ergeren, wat zegt dat over mezelf en over de interactie? En wat moet ik daar mee? Wat houd ik bij de ouder, wat bij mezelf? Ik ben me nu ook bewuster van mijn coachende rol bij mijn eigen kinderen. Als moeder sta je snel klaar met oplossingen, terwijl het waardevoller kan zijn om je kind te helpen zelf tot een oplossing te komen."
In haar praktijk en tijdens de twee dagen dat Hanneke werkt als kinderverpleegkundige in het ziekenhuis, ligt de reader van de training nu altijd onder handbereik. "Ik wil graag hierin verder leren, bijvoorbeeld in de vorm van een jaarlijkse bijscholing. Maar ik laat eerst even deze eerste training bezinken, want naar aanleiding daarvan ben ik nu nog steeds elke dag aan het bijleren."