Vraag nu gratis het nieuwe SvC Magazine aan!
Lees meer >
Joke Brouwer is coach en leidde jarenlang een Natuurhistorisch Museum annex Centrum voor Natuur- en Milieueducatie in Velsen. Zeven jaar geleden stapte ze over naar de zorg en werd directeur van Gezondheidscentrum De Kersenboogerd in Hoorn. Een deel van de patiënten komt uit een achterstandswijk en houdt er vaak een ongezonde levensstijl op na. "Ik heb veel met eigenaarschap en ben een beetje allergisch voor slachtoffergedrag, want dat is destructief en vaak zo zonde. Daar worden mensen alleen maar ongelukkiger van," vertelt Brouwer. "Ik merkte hoe zorgverleners er tegenaan liepen dat patiënten hun levensstijl niet willen aanpassen. Vooral de praktijkondersteuners hadden een gevoel van dweilen met de kraan open. Voor de chronische patiënten die ze begeleiden is gezonder leven belangrijk om de gevolgen van hun ziekte te beperken. De fysiotherapeuten kregen te maken met een omslag in hun werk: in plaats van je passief laten masseren, leren patiënten nu zelf oefenen en hun spieren versterken. Maar hoe zorg je ervoor dat ze dat ook doen?"
Hoe kun je zorgverleners beter toerusten voor de begeleiding van patiënten? Brouwer: "Als coach leer je dat het de verantwoordelijkheid van de cliënt is om te veranderen. Bij zorgverleners ligt dat anders. Hun doel is mensen beter maken. Daar hebben ze zelf belang bij, want anders doen de patiënten een veel te groot beroep op zorg. Maar al zijn ze geen coach, ze kunnen toch veel dingen van coaching leren." In de zorgverlening is Motivational Interviewing volgens Brouwer het meest geavanceerde wat je kunt doen. Dat gaat uit van aansluiten bij wat de patiënt wil en kan. "Dat hebben we gedaan, maar het bleek niet voldoende. Coaching is de logische volgende stap, omdat je dan onder de waterlijn gaat kijken wat er speelt. Hoe houden mensen hun problemen in stand?"
Op Brouwers verzoek heeft SchoolvoorCoaching een pilottraining Coachtechnieken voor Zorgverleners ontwikkeld. Vier huisartsen, drie praktijkondersteuners en vijf fysiotherapeuten namen deel. "Onze huisartsen zag ik eerst niet als doelgroep, maar ze hebben zelf gevraagd of ze mee mochten doen. Ze zijn er heel enthousiast over, want zaken als eigenaarschap en omgaan met slachtofferschap leren ook zij niet tijdens hun opleiding of nascholing."
De dag na elk trainingsonderdeel merkte Brouwer hoe veel energie er in de groep zat. "De training is eind 2008 afgerond, maar ik hoor nog steeds hoe ze elkaar af en toe bij de koffie een onverwachte vraag stellen die ik kan terugvoeren op de training. Het heeft ook de onderlinge samenwerking geïntensiveerd." Om te zorgen dat al die positieve energie beklijft in de overbezette dagelijkse praktijk, is al tijdens de training een plan gemaakt. Het werk van huisartsen en praktijkondersteuners wordt eenmaal per maand door waarnemers overgenomen, zodat zij die dag kunnen besteden aan intervisie en het bespreken van coachvaardigheden en casussen. De fysiotherapeuten ruimen er tijdens hun teamvergaderingen tijd voor in. Brouwer zelf heeft coachvaardigheden onderdeel gemaakt van de functioneringsgesprekken.
"Het doorbreken van gedachtepatronen, daar ben ik erg voor", aldus Brouwer. "Zo spraken wij over sommige patiënten als 'multiproblem'. Maar ook dat zijn mensen met hun eigen wensen, dromen en ideeën. De kunst is aan te sluiten bij wat zij willen. Als je ze zover brengt dat ze kleine stapjes kunnen maken, is dat het begin van de weg omhoog." Ze was dan ook blij verrast toen ze een praktijkondersteuner bij het kopieerapparaat zag staan met de Cirkel van Acht. "Ze ging hem gebruiken samen met een patiënt die erg in de slachtofferrol bleef hangen. Toen de patiënt de cirkel letterlijk had doorlopen, leidde dat tot een doorbraak zodat het mogelijk werd haar in beweging te krijgen. Eigenaarschap is een groeiproces, dat nu nadrukkelijker wordt benoemd."