Coaching in de Praktijk

Hans Hofman, directeur van Ruys: “Als je niet kunt samenwerken, liggen er stenen in die rivier. Zodra je die er uithaalt, gaat alles sneller stromen.”

Eerst volgde directeur Hans Hofman zelf de Leergang Coaching voor Managers. Daarna zijn medemanagers en de afdelinghoofden. Resultaat: een merkbaar soepeler manier van werken die bij zijn bedrijf Ruys meer resultaat oplevert. Hofman: “In deze tijd van steeds beter geschoolde, geïnformeerde en mondige burgers is minder behoefte aan een leidinggevende stijl die mensen ergens mee naartoe trekt. Een manager die de stenen uit de rivier haalt, zorgt er juist voor dat intrinsieke motivatie, kennis en enthousiasme gewoon kunnen doorstromen.”

Door Caroline Linssen

"In de loop der jaren heb ik een idee ontwikkeld over de kwaliteit van leiderschap in middelgrote ondernemingen. De leiders van die ondernemingen komen uit de groep zelf. Het zijn vaak de beste en meest enthousiaste medewerkers, die doorgroeien. Dat is op zich prima, want ze vervullen zo een hele mooie voorbeeldrol voor andere medewerkers. Tegelijkertijd hebben ze eigenlijk geen kaas gegeten van leidinggeven. Er is geen reflectie: wat is leiderschap, hoe sta ik daar zelf in als leidinggevende ten opzichte van groep, hoe ga ik gesprekken op goede manier aan? Deze kennis- en ervaringshiaten worden niet opgelost omdat alle leidinggevenden in de organisatie dezelfde hiaten vertonen. In het land der blinden is eenoog koning - maar zelfs die eenoog is vaak niet te vinden."

Systeembril als standaarduitrusting
Toen Hofman directeur werd bij Ruys, leverancier van frankeermachines en postverwerkende apparatuur, besteedde hij daarom veel aandacht aan opleiding. "De meeste coachopleidingen richten zich op coaches die zelfstandig werken in het veld, en op methodieken waar ik niet warm voor loop. SchoolvoorCoaching richt zich erg op organisaties en gebruikt het systeemdenken als invalshoek. Dat is voor mij van grote waarde. Het voegt iets toe aan wat leidinggevenden kunnen betekenen voor hun organisatie In Nederlandse organisaties is enorm veel inhoudelijke kennis aanwezig. Maar dat het struikelblok is hoe mensen effectief samenwerken en besluiten nemen, wordt vaak niet opgemerkt. Door duidelijkheid van leidinggeven boor je een laag aan waar nog veel winst te behalen valt. Ik denk dat het kijken met de systeembril tot de standaarduitrusting behoort van de leiders van nu. Je ziet het ook terugkomen in MBA-opleidingen. Die gaan niet alleen meer over financiën en marketing, maar ook over processen."

Snel tot de kern
Hans Hofman is jarenlang controller geweest bij middelgrote ondernemingen. Omdat hij vaak ook leiding gaf aan andere afdelingen zoals IT, HR en inkoop, ontwikkelde hij zich steeds meer tot algemeen manager. Een MBA-opleiding zorgde voor meer inhoudelijke kennis. Daarnaast deed hij privé ervaring op met coaching en counseling. De Leergang Coaching voor Managers was zijn eerste kennismaking met SchoolvoorCoaching: "Ik wilde me ontwikkelen in kennis van systeemdenken en daar goed kennis van nemen. In de leergang hebben we daar veel mee geoefend. Een leuke verrassing was dat je jezelf wat meer leert kennen als persoon en in relatie met anderen. Je zit dagenlang intern bij elkaar met managers van allerlei soorten organisaties die de intentie hebben om te groeien en zich aan elkaar te scherpen. En ze nemen geen blad voor de mond. Het is heel prettig dat ze je recht voor zijn raap vertellen wat er aan de hand is. Bijvoorbeeld dat je afstandelijk overkomt, en dat de consequentie daarvan is dat mensen je niet als leidinggevende accepteren. Er zitten confronterende, verhelderende momenten in de training. Daardoor kom je snel tot de kern."

Bokshandschoenen
Onderdeel van elke leergang voor managers is een boksworkshop, waarin je fysiek en zonder woorden merkt hoe je je opstelt tegenover anderen. Heb je de neiging om echt te gaan vechten en winnen, doe je het wat rustiger aan bij sommige mensen, of word je juist gemeen? "Alleen al het feit dat je bokshandschoenen aantrekt en tegenover elkaar staat, heeft interessante effecten. Je kunt niks meer wegredeneren in je hoofd. Hoe komt je gedrag overeen met wat je in het dagelijks leven doet en niet zou willen doen? En is dat effectief? Misschien heeft die ander liever dat ik een punt scoor in plaats van me in te houden."

Extra laag
De leergang is prima toepasbaar in het werk, vindt Hofman. "In vergaderingen bijvoorbeeld spelen zich allerlei dynamieken af waarbij bepaalde mensen zwijgen en anderen het hoogste woord voeren. Ik werd altijd zo opgeslokt door het onderwerp van de vergadering dat die dynamiek mij jarenlang compleet is ontgaan. Systeemdenken geeft je daar inzicht in. In plaats van rondjes rond de inhoud te draaien, zie je dat je dat je die rondjes draait. Door dat bespreekbaar te maken kan je er uit komen. Je ziet de extra laag en bent in staat daar iets mee te doen. Dat was voor mij een eyeopener."

Wat ga je er zelf aan doen?
Twee medemanagers bij Ruys hebben inmiddels dezelfde leergang gevolgd; enkele afdelingsleidinggevenden volgden. "We merken daar nu al effect van. Veel beslissingen kunnen veel sneller worden genomen. Als we klem zitten in overleg, zie je dat meer mensen dat in de gaten hebben. Dan kunnen we even een stapje terug doen. Ook de benadering van de medewerkers is veranderd. Vroeger had je van die eindeloze klaagzangen over medewerkers die nooit doen wat je wilt. Die tijd is voorbij, omdat wij als management heel helder zijn: wat ga je daar aan doen? Dat heeft al zo veel effect dat leidinggevenden niet eens meer naar ons toe komen, en het zelf oplossen met de medewerker."

Managerpet en coachpet
Het effect op de medewerkers is minder uitbundig maar toch merkbaar. "Je ziet dat ze in zichzelf terugkeren. Als mensen niet goed functioneren, hebben ze dat zelf ook wel in de gaten. Zonder effectieve aanpak blijft een medewerker doordobberen, maar is daar zelf ook niet gelukkig mee. Nu worden ze geconfronteerd met een andere aanpak. Er ontstaat duidelijkheid. De leergang heeft leidinggevenden meer vaardigheid gegeven om na te gaan wat er zich afspeelt bij die persoon. En ze weten nu wanneer ze de managerpet opzetten en wanneer de coachpet. Ze leren de verantwoordelijkheid te laten liggen waar die hoort, en tegelijk als manager duidelijke verwachtingen neer te leggen." De effecten van de training hebben volgens Hofman bijgedragen aan de toename van de productiviteit bij Ruys, en aan het feit dat het ziekteverzuim met procentpunten is gezakt.

Stenen in de rivier
"Je kunt nog zo goed zijn in verkopen en onderhouden van postverwerkende apparaten maar als je niet kunt samenwerken, liggen er stenen in die rivier. Zodra je die er uithaalt, gaat alles sneller stromen. In deze tijd van steeds beter geschoolde, geïnformeerde en mondige burgers is steeds minder behoefte aan een leidinggevende stijl die mensen ergens mee naartoe trekt. Een manager die de stenen uit de rivier haalt, zorgt er juist voor dat intrinsieke motivatie, kennis en enthousiasme gewoon kunnen doorstromen. Dat is de uitdaging voor een leider: hoe zorg ik ervoor dat medewerkers optimaal naar buiten kunnen brengen wat ze in zich hebben."